Ιδιωτικές συλλογές

• Bioscope Η συλλογή του Σωτήρη Γκαρδιακού στην Αμερική
• Συλλογή του Francois Binetruy Συλλογή από το ξεκίνημα της κινουμενης εικόνας.
• Cinematographica Ολλανδός συλλέκτης.
• Cinegraphica Βέλγος συλλέκτης.
• Cinétechnique Συλλογή μηχανών προβολής του βωβού κινηματογράφου

Στη Γαλλία

• Cinémathèque Française
• Musée des Arts et Métiers
• Institut Lumière
• Musée Français de la Photographie
• Musée de la Photographie de Gracey
• Société Française de Photographie
• Musée Gaumont

Σε άλλες χώρες

• Museu del Cinema Η συλλογή του Tomàs Mallol, στη Girona της Ισπανίας
• Musée du Cinéma de Turin
• National Media Museum
• George Eastman House
• Kameradatenbank Μια βάση δεδομένων για τις κάμερες που υπάρχουν σε ταινιοθήκες της Γερμανίας.

Άλλες πηγές

• Who’s who of Victorian Cinéma Ένα εκπληκτικό λεξικό: Η μεγαλύτερη πηγή πληροφοριών για τα πρώτα χρόνια του κινηματογράφου.
• Bioscope Το εξαιρετικό blog του Luke McKernan
• Emile Reynaud Ο δικτυακός τόπος της Ένωσης των Φίλων του ‘Emile Reynaud.
• M.I.P Δικτυακός τόπος για τον Continsouza και την εταιρία M.I.P..
• Film 9,5mm Για τις μηχανές Pathé Baby.
• Cinématographe, Οι μηχανές του βωβού κινηματογράφου στη Γαλλία από το 1895 – 1930
• Nine-Five Αγγλικλος δικτυακός τόπος για τις μηχανές Pathé baby.
• Trésors des Archives Européennes Ταινίες του βωβού κινηματογράφου.

Διαφημιστική καταχώρηση του 1930

Ο Σαρλ Πατέ (Charles Pathé 25 Δεκεμβρίου 1863 – 26 Δεκεμβρίου1957), ο δημιουργός της μεγάλης γαλλικής κινηματογραφικής αυτοκρατορίας είχε στο μυαλό του να δει τις κινηματογραφικές μηχανές του, τουλάχιστον αυτές που προορίζονταν για ερασιτεχνική χρήση,  να κατασκευάζονται και στην Ελλάδα.

Δυστυχώς ατύχησε και μαζί ατύχησαν οι έλληνες κινηματογραφόφιλοι που θα είχαν τώρα στην κατοχή τους μια Pate Baby made in Greece.

Η αποτυχημένη απόπειρα έγινε το 1924.

Το Απρίλιο του 1924 ο Σαρλ Πατέ ήρθε στην Ελλάδα με την ευκαιρία του εορτασμού της εκατονταετηρίδας του Λόρδου Βύρωνα. Στη διάρκεια της τριήμερης παραμονής του στην Ελλάδα επισκεφτηκε την Αρχαία Ολυμπία και έμεινε ενθουσιασμενος.

Σύμφωνα με ένα δημοσίευμα του «Κινηματογραφικού Αστέρα» (7/12/1924) ο Σαρλ Πατέ δέχτηκε στο ξενοδοχείο της Μεγάλης Βρετάνιας, που διέμενε, την επίσκεψη έλληνα δημοσιογράφου στον οποίο έκφρασε την απορία του  γιατί οι έλληνες κινηματογραφιστές δεν γυρίζουν ταινίες.

Φαίνεται όμως ότι κατά την παραμονή του στην Αθήνα ο γάλλος επιχειρηματίας είχε και άλλες επαφές. Τρεις μήνες αργότερα, τον Ιούλιο του 1924 εμφανίστηκε στις αθηναϊκές εφημερίδες η παρακατω ανακοίνωση:

Η εν Παρισίοις εδρεύουσα Εταιρία «κινηματογράφος Πατέ» πρώην καταστήματα Αδελφών Πατέ, κάτοχος των εξής διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, απονεμηθέντων αυτή υπό του ενταύθα υπουργείου της Εθνικής Οικονομίας, ήτοι:

1. Δίπλωμα υπ’ αριθ. 239 (1922) δια την εφεύρεσίν της: «Κυτίον μπομπίνα δια ταινίαν κινηματογραφικήν».
2. Δίπλωμα υπ’ αριθ. 240 (1922) δια την εφεύρεσίν της: «Κινηματογράφος – Παιγνίδιον
3. Δίπλωμα υπ’ αριθ. 386 (1923) δια την εφεύρεσίν της «Κινηματογράφος – παιγνίδιον».
4. Δίπλωμα 394 (1923) δια την εφεύρεσίν της: «Κινηματογράφος – παιγνίδιον».
5. Δίπλωμα υπ’ αριθ. 566 (1924) δια την εφεύρεσίν της: «Κινηματογράφος –παιγνίδιον».

Επιθυμεί να διαπραγματευθή εν Ελλάδι, είτε την μεταβίβασιν των ανωτέρω Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας, είτε την χορήγησιν της εκμεταλλεύσεως των εφευρέσεών της.

Δια πάσαν σχετικήν πληροφορίαν απευθυντέον εις το Δικηγορικόν Γραφείον Όθωνος Κ. Φωστηροπούλου (εν τη οδώ Λυκείου αριθ. 4) όπερ επιφορτίζεται την μεταβίβασιν τω εφευρέτη πάσης σχετικής προσφοράς.

Δυστυχώς η προσφορά του δεν βρήκε αποδέκτη. Έτσι οι απαιτήσεις των ελλήνων κινηματογραφόφιλων για τις δημοφιλείς μηχανές των 9,5 χιλιοστών καλύφθηκαν από τις εισαγόμενες.

Μια ακόμα διαφημιστική καταχώρηση του 1930

Διαφήμιση των μηχανών ΑΘΗΝΑ στο επαγγελματικό περιοδικό ΘΕΑΜΑΤΑ

Όταν γράφτηκε το βιβλίο “Κινηματογραφικά μηχανήματα made in Greece” δεν είχα στη διάθεσή μου τη συνέντευξη που παραχώρησε ο γιός του Ιωάννη Πισσάνου, Νίκος στο περιοδικό Θεάματα.

Ο Νίκος ανέλαβε τη διεύθυνση του εργοστασίου παραγωγής των κινηματογραφικών μηχανών “Αθηνά” όταν πέθανε ο πατέρας του το 1971.

Στη συνέντευξη δεν παρουσιάζεται πολλά νέα στοιχεία. Το πιο σημαντικό είναι η επιβεβαίωση της πληροφορίας ότι η παραγωγή των μηχανών βρισκόταν πια σε κάθετη πτώση.

“Την μεγαλύτερη κίνηση είχαμε το έτος 1967-68 με 15 μηχανές παραγωγή ετησίως. Τώρα εργαζόμεθα κατά παραγγελίαν, με 4-5 μηχανές ετησίως”.

Ο Νίκος Πισσάνος δείχνει όμως πολύ αισιόδοξος υποστηρίζοντας ότι ο κινηματογράφος “θα επανεύρει αργά η γρήγορα τις καλές μέρες”. Το εργοστάσιο έκλεισε το 1977.

Αξία έχει ο κατάλογος των υπηρεσιών του δημοσίου που είχαν εξοπλιστεί με μηχανές προβολής ΑΘΗΝΑ. Τον παραθέτουμε:

• ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΔΟΚΙΜΩΝ Β.Ν., 1 συγκρότημα
• ΣΧΟΛΗ ΙΚΑΡΩΝ ΕΒΑ, 1 συγκρότημα
• ΓΕΑ εις διαφόρους μονάδας ΕΒΑ, 7 συγκροτήματα
• ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, 2 συγκροτήματα
• ΣΧΟΛΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ, 1 συγκρότημα
• ΓΕΣ κατασκηνώσεις Αξιωματικών εις Άγιον Ανδρέα, 1 συγκρότημα
• ΓΕΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΣΠΑΡΤΗΣ, 1 συγκρότημα
• ΚΟΡΓΙΑΛΕΝΕΙΟΣ ΣΧΟΛΗ ΣΠΕΤΣΩΝ, 1 συγκρότημα
• ΤΑΜΕΙΟΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ, 1 συγκρότημα
• ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ δια Κέντρον Νεότητος, 1 συγκρότημα

Όσον αφορά του κινηματογράφους οι οποίοι λειτουργούν με μηχανές Αθηνά αναφέρει τους “Λουζιτάνια”, “Χαρά”, “Χλόη” Κηφισιάς, “Ζίνια” κλπ.

Στην ίδια συνέντευξη ο Νίκος Πισσάνος ανακοινώνει ότι το εργοστάσιό του βρίσκεται στη διαδικασία κατασκευής μηχανήματος εκτύπωσης και εμφάνισης εγχρώμων ταινιών εκτελώντας παραγγελία της ΦΑΡΟΣ ΦΙΛΜ των Γ. Κριάδη και Ι. Μουγνάι.

Σημ. Περισσότερα για την ΑΘΗΝΑ στο βιβλίο “Κινηματογραφικές μηχανές made in Greece”, έκδοση του Μουσείου Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Φωτογραφίες από το χώρο της επέκτασης του μουσείου του

Μέρος των νέων αποκτημάτων του Δημήτρη Πιστιόλα

Ένα ρεπορτάζ του CNN για τη συλλογή κινηματογραφικών μηχανών του Δημήτρη Πιστιόλα εδώ

Story Highlights

• Down a backstreet in Athens is the “Guinness World Record Museum of Cameras”
• Tiny museum has just under 1,000 movie cameras, some dating back to the 1900s
• It is run by 78-year-old collector Dimitris Pistiolas, his wife Areti and son Spiros
• Pistiolas on the cameras: “They will stay in Greece for the benefit of the world”

Τον Ιούλιο του 1932, ο έλληνας μηχανικός, δημιούργησε στη Γαλλία, όπου διέμενε, μια εταιρία για την εκμετάλλευση ευρεσιτεχνιών με την ονομασία Société d’exploitation des brevets Alexandre-Georges Johannidés S.E.B.A.G.I. Ταυτόχρονα κατέθεσε τα σχέδια ενός μηχανισμού ανάγνωσης και συγχρονισμού του ήχου για μηχανές προβολής, που ισχυρίζονταν ότι εμπνεύστηκε ο ίδιος, και πήρε το σχετικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

Μόλις πήρε το χαρτί στα χέρια του κίνησε μια νομική διαδικασία ενάντια στην εταιρία Πατέ η οποία χρησιμοποιούσε παράνομα, όπως ισχυριζόταν, τη δική του εφεύρεση στις μηχανές Pathé Rural.

Οι μηχανές προβολής Pathé Rural ήταν μια καινοτομία της μεγάλης γαλλικής εταιρίας για την προώθηση του κινηματογράφου στην επαρχία. Χρησιμοποιούσε φιλμ των 17,5 χιλιοστών αντί των 35 χιλιοστών των επαγγελματικών μηχανών.

Pathé Rural

Οι Pathé Rural βγήκαν στο εμπόριο το 1927 και ήταν βωβές. Στο μεταξύ ήρθε ο ομιλών κινηματογράφος και όλες οι μηχανές προβολής έπρεπε να προσαρμοστούν. Από το 1933 οι Pathé Rural έγιναν ομιλούσες με την προσθήκη ενός εξαρτήματος ανάγνωσης του ήχου και μιας νέας «γρίφας».

Γι αυτές τις «παράνομες» προσθήκες ο Γεώργιος Αλέξανδρος Ιωαννίδης έσυρε στα δικαστήρια την Πατέ. Η εταιρία έχασε τη δίκη και υποχρεώθηκε να του καταβάλει μια αποζημίωση για κάθε μηχανή που κατασκεύαζε ενώ αργότερα αγόρασε την εταιρία του Ιωαννίδη με το ποσό των 7 εκ. φράγκων.

Το 1936 μέσα από περίεργες διαδικασίες η εταιρία Πατέ πέρασε στα χέρια ενός διαχειριστή ο οποίος κήρυξε χρεωκοπία. Οι εκκαθαριστές της επιχείρησης υποπτευόμενοι δόλιες ενέργειες απευθύνθηκαν στη δικαιοσύνη. Το Νοέμβριο του 1936 ξεκίνησε η ανάκριση αλλά για δύο χρόνια είχε βαλτώσει, μέχρι που ο Ιωαννίδης άρχισε τις αποκαλύψεις. Ο ίδιος δεν είχε εφεύρει τίποτα. Τα σχέδια του δόθηκαν μέσα από την εταιρία Πατέ. Όλη η ιστορία, όπως ισχυρίστηκε, ήταν μια κομπίνα του πρώην προέδρου της Πατέ, Bernard Natan προκειμένου να ιδιοποιηθεί χρήματα της εταιρίας.

Ο Bernard Natan είχε αγοράσει την εταιρία από τον ιδρυτή της Charles Pathe, το 1928, όταν αυτή βρίσκονταν στο ναδίρ και την ξαναέκανε πάλι ισχυρή. Ουσιαστικά ο Ιωαννίδης, σύμφωνα με τον τύπο της εποχής, δεν ήταν παρά ένας «αχυράνθρωπος» του Bernard Natan.

Η δίκη των κατηγορουμένων Bernard Natan , Alexandre-Georges Johannidés και Jean Cerf (δικηγόρου), διεξήχθη στο Παρίσι το 1939 μέσα σε ένα βαρύ κλίμα αντισημιτισμού και ξενοφοβίας. Η κύρια κατηγορία ενάντια στον Bernard Natan ήταν ότι έκρυβε την καταγωγή του (ήταν Ρουμάνος), το θρήσκευμά του (ήταν εβραίος) και είχε αλλάξει το επίθετό του, την εποχή που πήρε τη γαλλική υπηκοότητα, από Tanenzapf σε Natan! Για τον Ιωαννίδη απλώς ανέφεραν ότι ήταν έλληνας μηχανικός που είχε δουλέψει στη διώρυγα του Σουέζ και δεν είχε καμία σχέση με τον κινηματογράφο.

O Bernard Natan στο δικαστήριο

Τελικά ο Bernard Natan καταδικάστηκε σε 5 χρόνια φυλακή κι οι υπόλοιποι σε 4 χρόνια. Δεν γνωρίζουμε την κατάληξη του Έλληνα μηχανικού. Για τον Bernard Natan γνωρίζουμε ότι του αφαιρέθηκε η γαλλική υπηκοότητα, παραδόθηκε το 1942 στις γερμανικές αρχές κατοχής, στάλθηκε στο Άουσβιτς κι εκεί θανατώθηκε τον Οκτώβριο του 1942.

Λίγο πριν, το 1941 οι γερμανικές αρχές υποχρέωσαν την Πατέ, που συνέχισε να λειτουργεί κάτω από άλλη ιδιοκτησία, να μετατρέψει τις μηχανές Pathé Rural των 17,5 mm σε 16mm, που ήταν το μόνο επιτρεπτό από του Ναζί μικρό φορμά.

Νίκος Θεοδοσίου

Ιούνιος 2009

Πηγές: LUCIEN REBATET (François Vinneuil), LES TRIBUS DU CINÉMA ET DU THÉÂTRE, 1941,  ο εφημερίδες της εποχής αλλά κυρίως η  Journal des débats politiques et littéraires (1938-39) και το περιοδικό TIME.

Λατρεία για τις κινηματογραφικές μηχανές. Η μηχανή είναι ελληνικό αντίγραφο της Cinemecanica κατασκευασμένο από τον Ρέντζιο

Ο Λευτέρης Σκλάβος γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1915 και ήρθε στην Ελλάδα μετά τη Μικρασιατική καταστροφή ακολουθώντας τη μοίρα ενός εκατομμυρίου Ελλήνων. Δωδεκάχρονο παιδί, το 1925, αναζητώντας δουλειά στην Ελλάδα έφτασε στα Ταμπούρια, στον κινηματογράφο «Αθήναιον».

Εκεί, ανέλαβε το κυλικείο αλλά δεν παρέλειπε και να ανεβαίνει στην καμπίνα και να βοηθάει τον μηχανικό γυρίζοντας τη μανιβέλα της χειροκίνητης μηχανής προβολής. Ο πιανίστας του «Αθήναιον» από τη μεριά του έμαθε στο μικρό Λευτέρη να παίζει στο πιάνο δύο μουσικά θέματα και στην τελευταία παράσταση την κοπάναγε αφήνοντας τον δωδεκάχρονο να επενδύει ηχητικά τις βωβές ταινίες. Από κει και μετά η πορεία ήταν προδιαγεγραμμένη.

Στα 17 του, το 1936, ο Λ. Σκλάβος νοίκιασε τον πρώτο του κινηματογράφο, τον «Αστέρα»στα Λιπάσματα και το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς έστησε τον θρυλικό «Ορφέα» σε ένα άδειο οικόπεδο στην οδό Βουλιαγμένης. Ασχολήθηκε αποκλειστικά σαν επιχειρηματίας μόνο με κινηματογράφους. Εκτός από τον «Ορφέα» έστησε κατά καιρούς και άλλους κινηματογράφου στον Πειραιά, τη Λάρισα, το Άργος, και αλλού. Ακόμα και κινητό κινηματογράφο έφτιαξε και γύριζε στα χωριά. Ο «Ορφέας» όμως έγινε θρύλος.

Το όνομα Ορφέας τον ακολουθούσε σε όλη του τη ζωή. Κι ένα παιδί που βάφτισε, Ορφέα το ονόμασε. Κι έναν σκύλο που είχε Ορφέα τον έλεγε. Κι ο γιος του ο Πωλ στον κινηματογράφο που έστησε στη Σαρωνίδα «Ορφέα» τον βάφτισε για να διατηρηθεί η συνέχεια.  Η πλούσια κινηματογραφική δράση του έφερε, αναγκαστικά, στα χέρια του ένα πλούσιο κινηματογραφικό υλικό, αφίσες, φωτογραφίες και γιγαντοαφίσες που είχε την πρόνοια να φυλάξει. Από τo υλικό αυτό άλλωστε προήλθε η γνωστή συλλογή HELAFI.

Με μια φορητή μηχανή κατασκευής Παναγιώτη Σέργιου

Ένα αφήγημα στηριγμένο στις αφηγήσεις του Λευτέρη Σκλάβου έχω ανεβάσει στη διεύθυνση http://www.cinefilip.gr/gr_anthropoi_sklavos.htm

Ο Νίκος Μπιλιλής σε έναν από τους χώρους φύλλαξης της συλλογής του.

Η συλλογή σε φιλμ και μηχανές του Νίκου Μπιλιλή αποτέλεσε την πρώτη μαγιά για το Μουσείο Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.
Ένα ακόμη μεγάλο μέρος του αρχείου του και της συλλογής του στεγάζεται σε ένα υγρό υπόγειο της Θεσσαλονίκης και καταστρέφεται ανεπανόρθωτα. Κανένας επίσημος φορέας δεν ενδιιαφέρθηκε μέχρι τώρα για την αξιοποίησή του.
Κάποιο φίλοι τώρα τελευταία ξεκίνησαν μια προσπάθεια για τη σωτηρία του.

Περισσότερα για τον Νίκο Μπιλιλή στην προσωπική του ιστοσελίδα http://www.cine-bililis.gr

Οι μνήμες του Νίκου Μπιλιλή από την πορεία του στο χώρο του κινηματογράφου έχουν αποτυπωθεί στην ταινία του Νίκου Θεοδοσίου ΚΟΥΡΣΑΛ

Η συλλογή του Νίκου Μπιλιλή περιλαμβάνει και χιλιάδες φωτογραφίες και αφίσες κινηματογραφικών ταινιών

Στον ακάλυπτο χώρο του υπογείου ο Νίκος Μπιλιλής παλιά είχε στήσει έναν υπαίθριο κινηματογράφο.

Τα πολύτιμα φιλμ χρόνο με το χρόνο καταστρέφονται

Posted in ΕΚΤΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ ]]> http://mouseio.wordpress.com/2009/06/13/%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%bf%cf%83-%ce%bc%cf%80%ce%b9%ce%bb%ce%b9%ce%bb%ce%b7%cf%83/feed/ 0 Nikos DSC00394 DSC00383 DSC00381 DSC00426 http://mouseio.wordpress.com/2009/06/10/%cf%83%cf%89%cf%84%ce%ae%cf%81%ce%b7%cf%82-%ce%b3%ce%ba%ce%b1%cf%81%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%ba%cf%8c%cf%82/ http://mouseio.wordpress.com/2009/06/10/%cf%83%cf%89%cf%84%ce%ae%cf%81%ce%b7%cf%82-%ce%b3%ce%ba%ce%b1%cf%81%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%ba%cf%8c%cf%82/#comments Wed, 10 Jun 2009 13:49:48 +0000 admin http://mouseio.wordpress.com/?p=215 ]]> Ο Σωτήρης Γκαρδιακός, Έλληνας της διασποράς, κατέχει μια από τις πλουσιώτερες συλλογές κινηματογραφικών μηχανών στον κόσμο που την απαρτίζουν κυρίως  σπάνια κομμάτια από τα πρώτα χρόνια του κινηματογράφου.

Τη συλλεκτική δουλειά τεκμηριώνει με ένα μεγάλο ερευνητικό έργο.

Μια γεύση της συλλογής του μπορείτε να πάρετε αν περιηγηθήτε στον δικτυακό του τόπο http://bioscope.biz

Η προσωπική του ιστοσελίδα στο http://www.gardiakos.com/

Μια παρουσίαση της συλλογής και του έργου του στο Auroran Magazine που μπορείτε να διαβάσετε από το παρακάτω λινκ

Εικόνες από τη συλλογή του Σωτήρη Γκαρδιακού που βρίσκεται στην πόλη Aurora του Illinois

Με την "ΑΘΗΝΑ" που δούλευε για τον κινηματογράφο ΚΥΠΡΟΣ στο Περιστέρι, πολλά χρόνια πριν.

Στο υπόγειο με τις μηχανές του Λευτέρη Σκλάβου (φωτογραφία Λευτέρη Σκλάβου)

Στη συλλογή του Δημήτρη Πιστόλα

Posted in ΕΚΤΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ ]]> http://mouseio.wordpress.com/2009/06/09/%ce%b1%ce%bd%ce%b6%ce%b7%cf%84%cf%89%ce%bd%cf%84%ce%b1%cf%83/feed/ 0 Nikos ATHINA and me.jpg Stin_apothiki_Sklavou DSC00891